Over Soa’s

Wat verstaan we onder SOA’s (seksueel overdraagbare aandoeningen), zoals: 

  • Chlamydia
  • Gonorroe
  • Lues
  • Hepatitis B
  • HIV
  • Trichomonas
  • Genitale wratten
  • Herpes
  • Plasbuisontsteking
  • Schurft
  • Schaamluizen

Bij mannen die seks hebben met mannen, sekswerkers en jongeren onder de 25 jaar, worden SOA’s vaker en sneller opgespoord omdat het aantal mensen dat zich laat testen toeneemt. Bij ruim 18 procent van de testen wordt ook daadwerkelijk een SOA gevonden. Twee derde van alle SOA-consulten in Nederland vindt plaats bij de huisarts. Het overige deel doen de SOA-poli’s.

In 2016 werd in 18,4% van de SOA-consulten bij centra seksuele gezondheid en huisartsen één of meerdere SOA’s gevonden. Chlamydia komt het vaakst voor:

  • Chlamydia: 14,5%
  • Gonorroe: heteroseksuele mannen en vrouwen rond de 1,5% en homoseksuele mannen rond de 11,3%
  • Syfilis: heteroseksuele mannen en vrouwen tussen 0,019% en 0,07%, en homoseksuele mannen rond de 11,3%
  • Hiv: 0,05% heteroseksuele mannen en vrouwen en 0,8% homoseksuele mannen
Incubatietijd en windowfase
De incubatietijd van een SOA zegt wat over de periode die verstrijkt tussen de daadwerkelijke besmetting en de eerste klinische (dus door laboratorium aantoonbare) symptomen. De windowfase geeft aan na welke periode met genoeg zekerheid een infectie aangetoond kan worden door te testen. Onderstaand worden de incubatietijd en windowfase volgens NHG-standaarden getoond voor chlamydia, gonorroe, syfilis en hiv. Bij klachten wordt echter altijd aangeraden om eerder te testen en indien die testuitslag negatief is, wordt voor chlamydia en gonorroe aangeraden om na 3 weken opnieuw te testen en bij syfilis en hiv na 3 maanden opnieuw te testen.
 

Chlamydia
Chlamydia is de meest voorkomende SOA. Bij huisartsen is het aandeel chlamydia voor mannen en vrouwen stabiel. Recent is gemeten dat in Groningen 24% van de testen een positieve chlamydia uitslag geven, een kwart dus!

Incubatietijd: 1-3 weken
Windowperiode: 3 weken

Gonorroe

Deze SOA komt vooral voor bij homoseksuele mannen. Ook bij huisartsen is er een toename van het aantal mensen met gonorroe. Deze toename was met name onder mensen ouder dan 25 jaar.

Incubatietijd: 2-14 dagen (gem. 8 dagen)
Windowperiode: 3 weken

Syfilis
In vrijwel alle gevallen (95 procent) gaat het om homoseksuele mannen. Het aantal diagnoses onder vrouwen en heteroseksuele mannen bleef in 2017 zeer laag.

Incubatietijd: 10-90 dagen
Windowperiode: 3 maanden

Hiv
In 2017 kwamen ruim 1.000 nieuwe mensen met hiv bij de Nederlandse hiv-behandelcentra. Het aantal nieuwe hiv-infecties neemt langzaam af. Twee derde van de hiv-infecties wordt vastgesteld bij homoseksuele mannen.

Incubatietijd: max. 3 maanden
Windowperiode: 3 maanden

Bij de huisartsen is verbazend genoeg het aantal SOA-consulten verder afgenomen. Voor een SOA-test bij de huisarts moeten mensen een beroep doen op hun eigen risico en mogelijk zien ze er daarom van af.
Het kopen van online SOA-testen is bovendien populair. Deze zelftesten zijn echter meestal niet betrouwbaar, zo bleek uit onderzoek van het RIVM en Soa Aids Nederland. Lees meer

Kijk voor cijfers en uitgebreide info op de site van het ministerie van volksgezondheid.